Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου 2012

ΣΥΧΝΟ ΛΑΘΟΣ: Δόξα σοι ὁ Θεός.

Τὸ λάθος ἔγκειται στὸ γεγονὸς ὅτι τὸ «σοι» εἶναι δοτική καὶ μεταφράζοντας τὴν φράση σημαίνει «Δόξα σὲ ἐσένα ὁ Θεός». Θὰ μποροῦσε νὰ πῇ κάποιος ὅτι αὐτὸ θὰ ἔστεκε, ἂν θεωρούσαμε ὅτι ὑπάρχει ἕνα ὑποθετικὸ ἐννοούμενο "νὰ δίνει" π.χ. Ὅμως, κρίνοντας ἀπὸ τὴν χρήση τῆς φράσης δὲν στέκει αὐτὸ τὸ ἐνδεχόμενο.  (π.χ. Δόξα σοι ὁ Θεός, τὰ καταφέραμε καὶ πῆγαν ὅλα καλά.)


Ἡ ὀρθὴ φράση εἶναι «Δόξα σοι, Θεέ» ἢ «Δόξα σοι, Θεέ μου» ἢ «Δόξα σοι, Κύριε» τὸ ὁποῖο καί εὐσταθεῖ ἂν μεταφραστῇ στὰ νεοελληνικά. «Δόξα σὲ ἐσένα Θεέ (μου)/Κύριε» [γιὰ κάτι καλὸ ποὺ ἔγινε ἢ κάτι κακὸ ποὺ ἀπεφεύχθη.] Ἡ συγκεκριμένη φράση ταιριάζει καὶ νοηματικὰ μὲ τὴν ἐπίσης σὲ δοτική «Δόξα τῶ Θεῷ/Κυρίω.» ποὺ χρησιμοποιεῖται σὲ ἀνάλογες περιστάσεις.


Ἄρα:


Δόξα σοι Θεέ μου, βρέθηκαν ὅλοι οἱ ἀγνοούμενοι.


ὄχι 


Δόξα σοι ὁ Θεός, βρέθηκαν ὅλοι οἱ ἀγνοούμενοι.

5 σχόλια:

  1. Ερώτηση:

    Ακόμα και στα πατερικά κείμενα συναντάμε το παρακάτω:

    "Δόξα σοι, Χριστὲ ὁ Θεός, ἡ ἐλπὶς ἡμῶν, δόξα σοι."

    και

    "Δόξα σοι ὁ Θεός, δόξα σοι."

    Ακόμα και αυτά τα κείμενα, που γράφτηκαν όταν ομιλούσαν την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, είναι λάθος;

    Νίκος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το «ὁ Θεός» πρέπει να έχει λειτουργία κλητικής, όπως και στις φράσεις «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν», «Δόξα σοι ὁ Θεὸς ἡμῶν», «Εὐχαριστοῦμέν σοι, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν», «Χριστὲ ὁ Θεός ἡμῶν, εὐλόγησον τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν τῶν δούλων Σου».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ἡ ἐποχὴ στὴν ὁποία γράφτηκαν δὲν ἦταν ἡ ἐποχὴ τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν καὶ γιὰ αὐτὸ μπορεῖ νὰ συναντοῦμε κάποια παράδοξα, ὅπως καὶ αὐτό. Λόγῳ γλωσσικῶν διαφοροποιήσεων μὲ τὴν πάροδο τῶν αἰώνων. Πράγματι, παίρνει ἐδὼ μιὰ μορφὴ κλιτικῆς τὸ "ὁ Θεός", ἀλλὰ καὶ μιὰ ἐπεξήγηση-συμπλήρωση τοῦ "Χριστέ". Ὅπως λέμε "Ὁ Γιάννης, ὁ γραφιᾶς", ποὺ ἄφησε τὴν ἐπεξήγηση σὲ ὀνομαστικὴ "Χριστέ, ὁ Θεός". Καὶ στὴν πορεία ἴσως λεκτικὰ ἀφαιρέθηκε τὸ "Χριστέ", μένοντας "Δόξα σοι ὁ Θεός ἡμῶν". Συντακτικά καὶ μόνον, εἶναι παράδοξο ἀπὸ μόνο του, μὲ ὀρθότερο τὸ "Δόξα σοι Θεέ μου", γλωσσολογικὰ ἴσως θεωρεῖται πλέον θεμιτό καὶ ἀποδεκτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Σας ευχαριστώ πολύ, τώρα είναι πιο κατανοητό.
    Θα περιμένω τις καινούριες σας αναρτήσεις. Προτείνω εξήγηση φράσεων τις οποίες σήμερα τις ακούμε και τις καταλαβαίνουμε λάθος, όπως, παραδείγματος χάριν, "πράσινα άλογα" (πρασσιν άλογα).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. "Δόξα σε εσένα (που είσαι) ο Θεός." ή "Δόξα σε εσένα [που σε αναγνωρίζω (καθ)ως και πιστεύω ότι είσαι] ο Θεός."

    ΑπάντησηΔιαγραφή