Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015

ΠΑΡΑ ΘΙΝ' ΑΛΟΣ (ετυμολογία παραλίας)

(παραλία στὴν Λῆμνο)

Μὶα ὁμηρικὴ φράση τῆς Ἰλιάδας ποὺ ἀκόμα χρησιμοποιεῖται στὴν καθημερινότητα, θέλοντας νὰ ἀναφέρουμε ὅτι κάτι γίνεται παραλιακῶς.

Ἡ «θὶς» εἶναι 1) ὁ σωρὸς ἄμμου, (μετέπειτα ἔλαβε τὴν ἔννοια καὶ τοῦ σωροῦ μιᾶς καὶ βρίσκομε τὴν φράση «θὶς ὀστέων»=σωρὸς ὀστῶν) 2) ἡ ἄμμος τοῦ βυθοῦ τῆς θάλασσας. 

κλίνεται δὲ κατὰ τὰ ἐνρινόληκτα (μὲ χαρακτῆρα νῦ) τῆς γ'κλίσης.

Ὀν.        ἡ θὶς                            οἱ θῖνες
Γεν.    τῆς θινὸς                    τῶν θινῶν
Δοτ.     τῇ θινὶ                        ταῖς θισὶ
Αἰτ.     τὴν θῖνα                      τὰς θῖνας
Κλητ.    ὦ θὶς                           ὦ θῖνες

Καὶ ἔτσι ἔχουμε τὴν λέξη «ἀμμοθῖνες» = μεγάλοι σωροὶ ἄμμου, 
καὶ πολλὲς φορὲς καὶ σκέτο «θῖνες» = ἀμμώδεις λόφοι

                                    
Ἐνῷ ἡ λέξη «ἅλς» σημαίνει θάλασσα 

Βέβαια, στὰ ἀρχαῖα ὑπάρχει διαχωρισμὸς τῆς λέξης σὲ ἀρσενικὸ καὶ θηλυκό, καλύπτοντας δύο ἔννοιες:

ἡ ἅλς = θάλασσα
ὁ ἅλς= τὸ ἁλάτι

καὶ κλίνεται ὅπως τὰ ἐνρινόληκτα σὲ λ/ρ

ἡ/ὁ          ἅλς         αἱ/οἱ       ἅλες
τῆς/τοῦ  ἁλὸς        τῶν         ἁλῶν
τῇ/τῷ      ἁλὶ       ταῖς/τοῖς    ἁλσὶ
τὴν/τὸν    ἁλὰ     τὰς/τοὺς    ἅλας
ὦ            ἅλς            ὦ           ἅλες

καὶ ἀπὸ τὸ ἴδιο θέμα "ἁλ-" προέρχονται καὶ ὅλες οἱ σχετικὲς λέξεις: ἅλ-μη, ἁλ-μύρα κ.λπ

Ἔτσι ἐννοιολογικὰ καὶ ἡ σημερινὰ λέξη εἶναι ταυτόσημη τῆς φράσης αὐτῆς:  παρὰ θῖνα ἅλος  = κοντὰ στὴν σωρὸ ἄμμου τῆς θάλασσας => κοντὰ στὴν ἀμμουδιὰ τῆς θάλασσας => παρὰ τῆς ἁλὸς => παρ(ὰ) + ἁλ(ς) + ιο => παραλια(κῶς) (= στὴν παραλία)



3 σχόλια:

  1. ΚΑΙ Η ΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΤΑΥΤΟΣΗΜΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΑΡΑ -ΘΙΝ- ΑΛΟΣ, ΩΣ ΠΑΡ-ΑΛΙΑ !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστά, ἐννοιολογικὰ ταυτόσημα καὶ κάπως ἔτσι προέκυψε καὶ ἡ λέξη. Τὸ συμπλήρωσα ἐτυμολογικῶς αὐτό.

      Διαγραφή
  2. Μαγεία οι αρχαίες λέξεις, σήμερα επιβιώνουν σε σύνθετα

    ΑπάντησηΔιαγραφή