Τρίτη, 2 Αυγούστου 2011

«ΥΠΕΡ ΤΟ ΔΕΟΝ» ὄχι «ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΔΕΟΝΤΟΣ»


Ἡ ἐμπρόθετη φράση «ὑπέρ τὸ δέον» ἐκφράζει τὴν ὑπέρβαση καὶ ἔτσι τὸ ὑπὲρ συντάσσεται μὲ αἰτιατικὴ γιὰ αὐτὴ τὴν δήλωση.

Στὶς συνηθέστερες ἐμπρόθετες φράσεις τὸ ὑπέρ συντάσσεται μὲ γενική, ὥστε νὰ δηλώσῃ τὴν ὑπεράσπιση. π.χ. ὑπέρ τῶν ἀγώνων τῆς πατρίδας, ὑπέρ τοῦ δικαίου κ.ἀ.

Ὡς ἐκ τούτου δὲν πρέπει νὰ τὰ συγχέουμε.

3 σχόλια:

  1. Τὸ ἀκούω πολὺ συχνά, άκόμη καὶ ἀπὸ δασκάλους.
    Ὡραῖο ἱστολόγιο, λιτὲς καὶ καίριες οἱ ἀναρτήσεις σου. Ὅ,τι πρέπει γιὰ μιὰ καθημερινὴ ματιά. Παναγιώτης..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. H ίδια σύγχυση γίνεται και με την πρόθεση "υπό"(που με γενική δηλώνει ποιητικό αίτιο και όχι "κάτω από" όπως η σύνταξη με αιτιατική):
    π.χ. Σε μια τηλεοπτική σειρά (στο MEGA)άκουσα χθες: "εμένα με λένε Ηλία και ... ουδέν κρυπτόν υπο του Ηλία"!! Προφανώς ήθελε να πεί ότι τίποτε δεν του ξεφεύγει (του Ηλία), κατά τη γνωστή ρήση"ουδέν κρυπτόν υπο τον ήλιον", όχι ότι δεν έκρυψε τίποτε(ή δεν έχει τίποτε να κρύψει), γιατί κατά σύμπτωση ο Ηλίας κι ο ήλιος έχουν παραπλήσιες γενικές. Θα ήταν μικρότερο λάθος να πεί "ουδέν κρυπτόν υπό του Ηλίου" (Λέω "μικρότερο", γιατί το όνομα Ηλίας έχει γενική "Ηλιού" και όχι "Ηλίου" - που εθεωρείτο ειδωλολατρική οντότης)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αυτή η αλλαγή τόνου, στοη γενική του "Ηλίας" συμβαίνει και στο κύριο όνομα Χρήστος (ή Χρίστος) για να μην συγχέεται (πιθανότατα γιατί θεωρήθηκε ιεροσυλία κατά τη γνώμη μου) με τον Ιησού Χριστό, ενώ αν προέρχεται από το χρώμαι (ή χρίω, αντίστοιχα), θα έπρεπε να είναι οξύτονο, όπως τα αντίστοιχα κοινά επίθετα . Σηγμειωτέον ότι τα φωνήεντα είχαν ήδη χάσει εκείνη την εποχή τον χρόνο τους και προφέρονταν παρόμοια το μακρό ήτα και το δίχρονο (ίσως και βραχύ) γιώτα οπότε ο Χριστός και ο Χρήστος ακούγονταν παρόμοια...

    ΑπάντησηΔιαγραφή